In 2015 antwoordde de komiek Stephen Fry op een vraag tijdens een televisiedebat, wat hij aan de hemelpoort tegen God zou zeggen: “Beenkanker bij kinderen, waar slaat dat op? Hoe durft U een wereld te scheppen met zoveel ellende die niet onze schuld is? Waarom zou ik ontzag moeten hebben voor een wispelturige, kwaadaardige schepper van een wereld vol onrechtvaardigheid en pijn?” Ook noemde hij God om die reden een “egoïstische maniak”. Het gevolg was een aanklacht van godslastering, die sinds 8 mei is geseponeerd. Maar was de aanklacht wel op zijn plaats? Is de juiste persoon wel aangeklaagd? En hoe zou God geantwoord kunnen hebben?

Wat Stephen Fry onder de aandacht bracht, sloot aan bij wat veel mensen niet begrijpen en zich afvragen. Als God almachtig is, hoe is het dan mogelijk dat er zoveel onschuldige mensen lijden in de wereld? En als alles wat er gebeurt van te voren al in de hemel is bepaald, waarom laat God dan zoveel mensen lijden? Dit zijn geen verkeerde vragen, integendeel. Iedereen die God wil kennen en begrijpen heeft echte antwoorden op deze vragen nodig om geloof te kunnen stellen in een God van liefde en rechtvaardigheid. Maar wie verspreid zulke afschuwelijke ideeën over God?

Wie is verantwoordelijk voor het idee van een wrede God?

Wat geven veel religies als antwoord op het lijden van mensen? Zegt een priester of dominee bij het vroegtijdige overlijden van jonge kinderen niet dat God nog een engeltje in de hemel nodig had? Of dat het lijden van iemand een hogere betekenis heeft, die wij niet kunnen begrijpen? En beweren velen ook niet dat iemand sterft omdat het zijn tijd is, bedoelend dat God de duur van iemands leven heeft vastgesteld? Het zijn antwoorden zoals Jobs zogenaamde vrienden hem troostten in zijn lijden. Valse troosters.

De antwoorden hierboven passen goed bij de leerstellingen van de predestinatie en de uitleg van de almacht van God. Maar die uitleg schetst inderdaad een God die willens en wetens het lijden van mensen veroorzaakt, en heeft voorbestemd. Het zijn godslasterlijke leerstellingen, die van God inderdaad iemand maken die erger is dan Hitler. Zij die deze dingen over God beweren, zijn juist degenen die God lasteren, niet de mensen die hier kritische vragen bijstellen.

Is de predestinatie waar, of is er een vrije wil?

Laten we eens kort enkele stellingen bekijken. Is alles wat wij doen van te voren door God bepaald? Hadden Adam en Eva geen keus of ze gehoorzaam aan God wilden blijven? Zou het niet wreed zijn als God mensen dingen zou verbieden, als God van te voren al bepaald heeft dat ze zich er niet aan kunnen en zullen houden, en hen daar dan vervolgens voor te straffen? Dat zou toch volstrekt onredelijk zijn! Neen, Gods beginselen zijn redelijk en rechtvaardig, en van te voren is niet bepaald wat we zullen beslissen en zullen doen. We kunnen fundamentele keuzes maken, zoals er staat geschreven: “…gij moet het leven kiezen…” (Deuteronomium 30:19,20).

Enkele gebeurtenissen die direct te maken hebben met Gods voornemen zijn wel door God voorbestemd. Die gebeurtenissen zijn vaak in profetieën opgeschreven, zoals de val van Jeruzalem, de bevrijding van de Joden uit Babylon, gebeurtenissen in verband met de Messias, gebeurtenissen in deze tijd zoals het bekendmaken van het goede nieuws van Gods koninkrijk, en het herstel van het paradijs in de nabije toekomst. Andere gebeurtenissen heeft God wel voorspeld, maar heeft Hij niet veroorzaakt, net zomin als de weerman het weer veroorzaakt. Tot die voorspellingen behoren ook rampspoeden, zoals oorlogen, hongersnoden en besmettelijke ziekten (Lukas 21:11; Openbaring 6:1-8).

Maar veroorzaakt God de rampen en andere gebeurtenissen als gevolg waarvan onschuldige mensen lijden? Neen, ook niet als ze in de bijbel voorspeld staan. De bijbel leert dat al Gods wegen rechtvaardig zijn, en dat God mensen niet beproeft of test met kwade dingen (Jakobus 1:13). Integendeel. Jezus, Gods zoon, heeft zelfs zijn leven gegeven om ons te hulp te komen. Als Koning van Gods hemelse koninkrijk, zal hij de wereld bevrijden van alle onrechtvaardigheid en lijden.

Oorzaken van het lijden

Het lijden van mensen is terug te voeren op enkele fundamentele oorzaken. De eerste oorzaak is dat de mensheid in het algemeen niet overeenkomstig Gods wil leven, zichzelf onafhankelijk van God wil besturen, en daardoor dus ook niet onder Gods bestuur en bescherming staat. Als dat wel zou zijn zou God ons beschermen tegen de natuurkrachten, door deze bijvoorbeeld te bedwingen. Omdat mensen graag zichzelf willen besturen, is het aan ons zelf om daar oplossingen voor te bedenken. Helaas leert de geschiedenis dat we machteloos staan tegen natuurkrachten.

Onverstandige keuzen en beslissingen leiden tot problemen die voorkomen hadden kunnen worden. Neem als voorbeeld bijvoorbeeld de gevolgen van smog, of van straling. De gezondheidsrisico’s zijn bekend. En hoewel deze misschien eerst onvoorzien waren, worden er nu onvoldoende maatregelen genomen om ze afdoende tegen te gaan, met veel medische problemen en menselijk leiden tot gevolg. Het zelfde is het geval met bepaalde verkeerde neigingen, waardoor we soms keuzen maken die voor onszelf en anderen schadelijk kunnen zijn, zoals bijvoorbeeld bij een tekort aan zelfbeheersing, hebzucht, egoïsme, nationalisme enzovoorts.

Zijn bovenstaande gevolgen Gods schuld, als we God als bestuurder afwijzen, eigen normen en waarden vaststellen, onverstandige beslissingen nemen, en ons laten leiden door verkeerde neigingen zoals hebzucht, zelfzucht etc.? Het antwoord op deze vraag moge duidelijk zijn. En dan hebben we het nog niet eens gehad over de onrechtvaardigheid en het leiden als gevolg van de manier waarop Satan, de “heerser van deze wereld” een heel negatieve invloed uitoefent op de overheersende mentaliteit van mensen en gebeurtenissen (1 Johannes 5:19; Efeziërs 2:2).

Wie lasteren God werkelijk?

Wat zou een goed antwoord kunnen zijn op de beschuldigingen van Stephen Fry? Door middel van de bijbel geeft God duidelijke antwoorden op valse beschuldigingen. Door de bijbel goed te bestuderen, en geholpen door heilige geest, is het niet moeilijk te begrijpen wat de werkelijke oorzaak van het lijden is. Dat theologen het niet uit kunnen leggen verbaast niet. Maar in deze tijd nemen miljoenen mensen, tegen dergelijke lasteringen in, het voor God op, en getuigen ervan dat Hij niet de veroorzaker is van het lijden van mensen, maar er juist een einde aan zal maken.

Maar hoe zal God reageren op de beweringen van religieuze leiders die beweren zijn woord juist uit te leggen, en zeggen dat Hij alles, inclusief zoveel onrechtvaardigheid en lijden, heeft veroorzaakt, en zelfs heeft voorbestemd? Zij zijn eigenlijk degenen die God lasteren, valselijk beschuldigen, en mensen ervan weerhouden om de ware God te leren kennen. Zij hebben een grotere verantwoordelijkheid dan de mensen die naar hen luisteren. Wat zei Jezus tegen de religieuze leiders in zijn tijd? Lees alstublieft eens Mattheüs 15:6-14. Er is geen reden om te denken dat het nu anders is.

Zie voor meer informatie het artikel: Waarom laat God lijden toe?