Veel gelovigen hebben respect voor Gods naam. Uit vrees om Gods eigennaam op een verkeerde manier uit te spreken of te schrijven, kiezen sommigen ervoor om Gods naam helemaal niet te gebruiken. Anderen beweren dat God vele namen heeft en niet één unieke naam. Laten we daarom bekijken wat God daar in zijn woord zelf over zegt (Zie ook een kort filmpje met als titel: Heeft God een naam?).

Wat is Gods eigennaam? – Toen Mozes aan God vroeg wat zijn naam was, zodat hij dat aan de Israëlieten in Egypte kon mededelen zei God: “JHWH, de God van jullie voorvaders, de God van Abraham, de God van Isaäk, en de God van Jakob, heeft mij naar jullie toegestuurd.” Dat is mijn naam voor altijd, en zo wil ik van generatie op generatie herinnerd worden” – (Exodus 3:15). Hoewel JHWH ‘Almachtige’, ‘Heer’, en ‘God’ wordt genoemd, zijn dat geen eigennamen, net zoals Koning geen naam is, maar Alexander wel.

Het kunnen en mogen gebruiken van iemands eigennaam impliceert een hechtere band dan dat je iemand met een titel aanspreekt. JHWH wil dat we een persoonlijke relatie met Hem ontwikkelen, en geen afstandelijke relatie. Hij nodigt ons uit tot Hem te naderen en te leren kennen (o.a. Jakobus 4:8). Gods persoonlijke eigennaam speelt daarbij een rol, want goede vrienden kennen elkaar bij name.

Gods naam is echter meer dan een klank. Net zoals in sommige huidige culturen namen een betekenis hebben, is dat ook met bijbelse namen het geval. Als mensen bij geboorte een betekenisvolle naam aan iemand geven, kan gedurende iemands leven helaas blijken dat die naam niet overeenkomt met de levenswijze, of overheersende eigenschap, van die persoon op volwassen leeftijd. Maar de namen in de bijbel, die God aan sommigen heeft gegeven hebben die onzekerheid niet, en hebben een rijke betekenis die overeenkomt met de drager vanuit Gods perspectief bezien. Denk maar aan de naam Saraï, die God veranderde in Sara, en de naam Jakob die God veranderde in Israël, of de naam van Jezus. Zo is ook de eigennaam die God voor zichzelf heeft uitgekozen heel betekenisvol. Zijn naam betekent: “Ik zal worden wat ik wil worden.” – Exodus 3:14 (Nieuwe Wereldvertaling, 2017), en houdt de garantie in dat God elk voornemen zal vervullen, op een manier die overeenkomt met zijn beginselen.

Over zijn eigen naam zei God: “Mogen de mensen weten dat u, wiens naam JHWH is, u alleen de Allerhoogste bent over de hele aarde” – Psalm 83:18. Hij vindt het dus heel belangrijk dat de mensen zijn nam kennen, en weten waar die naam voor staat. Ook Jezus heeft die wens. Dat komt bijvoorbeeld tot uitdrukking in Jezus’ gebed met de woorden “Uw naam worde geheiligd– (Mattheüs 6:9). Voor Jezus bleef het niet bij een gebed, maar hij leefde daar ook naar. Hij verdedigde de waarheid die hij van zijn hemelse Vader had geleerd, vervulde Gods woord, gaf zijn leven als losprijs voor zijn discipelen, legde Gods visie duidelijk uit, hij zette zaken recht, veroordeelde de gevoelloosheid en het onbegrip van schriftgeleerden en Farizeeën, en zei vlak voor zijn arrestatie in gebed tot zijn Vader: “Ik heb hun uw naam bekendgemaakt en zal hem bekendmaken…– (Johannes 17:26). Jezus’ discipelen proberen, voor zover mogelijk, in Jezus’ voetsporen te treden.

Nu we weten dat Gods naam zo belangrijk is, dringt de vraag zich op hoe we deze unieke naam moeten uitspreken. In de bijbelteksten hierboven heb ik dat nog in het midden gelaten door Gods naam alleen met de 4 medeklinkers te schrijven (Tetragrammaton genoemd), zoals de Israëlieten dat in hun taal deden, die alleen uit medeklinkers bestond. Maar dat is in het Nederlands ongewoon, want daaruit blijkt niet hoe je Gods naam dient uit te spreken. Hoe moeten we Gods naam uitspreken?  

Hoe spreek je Gods naam uit? – In de tijd van de bijbelschrijvers was de uitspraak van Gods eigennaam bekend, en werd ook door de Israëlieten gebruikt, zelfs door degenen die God niet liefhadden. Deze naam komt ruim 7.000 keer in de bijbel voor, zowel in het Hebreeuws, Aramees en Grieks. In het Grieks komen deze bijvoorbeeld  voor in zeer oude fragmenten van de Septuaginta, maar zijn daar niet in het Grieks, maar in het Hebreeuws geschreven, met de 4 medeklinkers JHWH. Doordat het gebruik van Gods naam, mede door bijgeloof en tradities, in onbruik raakte, en Gods eigennaam zelfs uit veel gebruikte bijbelvertalingen werd vervangen voor onder andere de titel Heer, is de oorspronkelijke uitspraak van ‘JHWH’ niet meer zo zeker vast te stellen[1]. De meest gebruikte uitspraken in deze tijd zijn Jehovah en Jahweh. En net zoals de naam van Gods zoon, Jezus Christus, in verschillende landen anders wordt uitgesproken, is dat ook het geval met Gods naam.

Voor zowel de uitspraak van ‘Jahweh’ als ‘Jehovah’ zijn er veel wetenschappelijke en geschiedkundige argumenten aan te halen. Het is interessant om te weten dat de naam Jehovah niet door Jehovah’s getuigen is bedacht, zoals sommigen menen.

De naam Jehovah in de King James Version (1611)
De naam Jehovah in de King James Version (1611)

Wist u bijvoorbeeld dat de naam Jehovah in de King James bijbel van 1611 in Exodus 6:1,2 werd genoemd, en zo ook in de kantlijn bij deze verzen in vroegere versies van de Statenvertaling? Dat is lang voordat de Christelijke gemeente van Jehovah’s getuigen werd opgericht! Gods naam is goed gefundeerd op wetenschappelijke kennis van de Hebreeuwse taal en op oude bijbelvertalingen. Zie bijvoorbeeld de documentaire De wetenschappelijke zoektocht naar de naam van God, over wetenschappelijk en geschiedkundig onderzoek naar de uitspraak van Gods naam.

Of je nu meent dat Gods naam Jahweh of Jehovah is, is het belangrijk om te weten of, en zo ja hoe, je Gods naam mag gebruiken. Want veel mensen spreken Gods naam liever niet, vermijden dat, en vinden het vervelend als anderen dat wel doen. Anderen hebben Gods naam in de bijbel vervangen voor de titel ‘Heer’, door ‘Adonai’, en andere varianten. In het verleden hebben mensen Gods naam van de gevels van kerkgebouwen gehaald. Zo zijn er nog veel meer voorbeelden van manieren om Gods naam te vermijden en te verwijderen. Het is alsof iemand de naam Rembrand van zijn schilderijen verwijdert. Maar waarom doet men dit? Wat zegt de bijbel hierover?

Het verwijderen van Gods naam is als Rembrand’s handtekening van onder zijn schilderijen verwijderen, maar dan in overtreffende trap.

Gebruik Gods naam niet op een onwaardige wijze (Exodus 20:7) – Het derde van de 10 geboden, gaf de ernstige waarschuwing om Gods naam niet onwaardig te gebruiken. Dat gebod ging niet over de fonetische nauwkeurigheid waarmee Gods naam werd uitgesproken. Want als dat wel zo zou zijn, zou iemand uit het buitenland, of met een accent, Gods naam nooit op een waardige wijze kunnen uitspreken, op straffe van de dood!? Dat zou absurd zijn, en helemaal niet in overeenstemming met Gods rechtvaardigheid en liefde. De Encyclopaedia Judaica zegt hierover dat „het vermijden van het uitspreken van de naam JHWH . . . werd veroorzaakt door een verkeerd begrip omtrent het Derde Gebod…”. (Zie voor meer informatie het artikel: De strijd tegen Gods naam).

Ook was het geen verbod op het op een waardige manier gebruiken van Gods naam. Integendeel. De bijbelschrijvers, en getrouwe dienstknechten van God die in de bijbelverslagen worden genoemd, geven een voorbeeld hoe in spraak, zang en geschrift Gods naam op een waardige manier geuit kan worden. Wij kunnen proberen die goede voorbeelden na te volgen, zoals Paulus die schreef: “Want iedereen die de naam van Jehovah aanroept, zal gered worden. Maar hoe kunnen ze hem aanroepen als ze niet in hem geloven? En hoe kunnen ze in hem geloven als ze niet over hem hebben gehoord? En hoe kunnen ze horen zonder dat iemand predikt? En hoe kunnen ze prediken als ze niet zijn uitgestuurd?” – (Romeinen 13,14).

Men gaat, vaak zonder het te beseffen, juist onwaardig met Gods naam om door deze te vermijden en te verbergen, en uit vertalingen weg te laten, in plaats van deze te verhogen en bekend te maken. Iemand die God kent, liefheeft, en dient, zou dat nooit willen doen. Integendeel.

[1] Zie voor meer informatie het artikel: Het gebruik en de betekenis van Gods naam