Er zijn veel verschillende redenen dat mensen het kerstfeest vieren. Veel mensen, die op zich weinig met het christelijke geloof hebben vieren kerst vanwege de kerstsfeer, en om gezellig tijd met familie door te brengen. Door de vele voorbereidingen is het vaak toch een drukkere tijd dan men zou willen.

Aanbidding kind Jezus door Hugo_van_der_Goes_003 PD
Aanbidding van het kind Jezus door de engelen te Bethlehem, door Hugo van der Goes (1480), Publiek domein.

Anderen bezoeken tijdens kerst een kerk, en staan stil bij de geboorte van Jezus. Sommigen menen dat het een heilige viering is, terwijl andere christenen op basis van de bijbel juist geen kerstfeest vieren. Wat leert de bijbel en de geschiedenis over de oorsprong van het kerstfeest. En zou dat van invloed moeten zijn op de keuze van christenen om wel of geen kerstfeest te vieren (Johannes 4:23, 24)?

Wat leert de bijbel over het kerstfeest?

Om een heilig feest te zijn, moet God daar de oorsprong van zijn. In Israël werden 3 jaarlijkse feesten gevierd. Dat was het Feest van de Ongezuurde Broden dat begon met het Pascha, het Wekenfeest (later Pinksteren genoemd) en het Loofhuttenfeest. God had deze feesten zelf ingesteld, en het gebod hiervoor aan Mozes gegeven. Daarom waren deze feesten heilig, en staan ze in de bijbel opgetekend.

Als kerstmis een heilig feest is moet God zelf, net zoals de feesten onder het Mozaïsche verbond, de opdracht tot het vieren ervan hebben gegeven. Hoewel het kerstfeest verwijzingen heeft naar gebeurtenissen die in de bijbel staan opgetekend, heeft God in zijn woord niet op laten nemen dat christenen dit moeten vieren. Het maakt dus geen onderdeel uit van de aanbidding die God zelf heeft ingesteld. In de bijbel staat wel Jezus’ gebod zijn dood te herdenken, maar niet zijn geboorte (Lukas 22:19, 20). De encyclopedie van McClintock en Strong merkt op: „De viering van het kerstfeest is niet door God ingesteld, noch ligt de oorsprong ervan in het NT [Nieuwe Testament].”

Het kerstfeest is door mensen ingesteld, niet door God.

Bovendien is Jezus’  geboortedatum niet bekend, en is hij waarschijnlijk in de herfst, begin oktober geboren. Volgens de bijbel overnachtten herders ’s nachts met hun schapen nog buiten op het veld. Dat zou eind december niet het geval zijn, omdat het op het platteland rond Bethlehem in december en januari de koudste periode van het jaar is. De kudden worden dan ’s nachts naar binnen gebracht om ze tegen de kou te beschermen. Het boek The Battle for Christmas zegt om verschillende redenen: „Er is geen Bijbelse of historische reden om ervan uit te gaan dat Jezus op 25 december werd geboren.”, en voegt eraan toe dat voor puriteinen „Kerstmis niets meer was dan een heidens feest in een christelijk jasje”. Het is daarom terecht om te concluderen dat het kerstfeest door mensen is ingesteld, en niet een heilige viering is.

De oorsprong van het kerstfeest en de kerstgebruiken

Jezus’ apostelen en eerste volgelingen vierden geen Kerstmis. Een katholieke encyclopedie zegt dat „het kerstfeest pas na het jaar 243 werd ingesteld”, meer dan een eeuw nadat de laatste apostel was gestorven (New Catholic Encyclopedia). Anderen verwijzen naar de vierde eeuw, en de Romeinse Keizer Constatijn (zie ook Wikipedia voor meer informatie). Zou het niet logisch zijn dat als het een heilige viering zou zijn, juist Jezus apostelen, degenen die hem het beste kenden, zijn geboortedag zouden vieren? En zou het ook niet te verwachten zijn dat dit ook door Jezus’ discipelen in de tweede eeuw werd gedaan? Inderdaad. Juist het feit dat pas veel later in de geschiedenis de geboorte van Jezus op 25 december werd gevierd verraadt een andere, dan bijbelse, oorsprong.

De oorsprong in Rome heeft te maken met heidense feesten die ter ere van de god van de landbouw, Saturnus, en de zonnegod Sol Invictus of Mithras werden gevierd. Dat waren allemaal heidense feesten. De winterzonnewende, de dag dat de zon weer langer aan de hemel bleef staan, werd bij de Romeinen op 25 december gevierd. De gebruiken van dat feest, zoals eten en drinken, en het geven van kleine geschenken vinden we nu nog terug bij de kerstgebruiken. De antropologen Christian Rätsch en Claudia Müller-Ebeling schrijven in het boek Weihnachtsbaum und Blutenwunder: „Het oude feest ter herdenking van de jaarlijkse terugkeer van de zon werd, net als veel voorchristelijke gebruiken en ideeën, aan iets nieuws gewijd, namelijk aan de geboorte van Christus.”

Christmas_collage Brisvegas CC BY SA 3.0
Collage, door Brisvegas, CC BY-SA 3.0

Andere kerstgebruiken, zoals kerstverlichting, maretak, hulst en de kerstboom zijn te herleiden naar Noord-Europese invloeden (zie het bronartikel: wat zegt de bijbel over kerstmis).

Hoe kunnen we Jezus herdenken?

Natuurlijk moet iedereen zelf beslissen om al dan niet het kerstfeest te vieren. Voor een christen is het echter belangrijk om er rekening mee te houden hoe God erover denkt. Denkt u dat God Kerstmis goedkeurt, wetende dat Hij zelf niet het Kerstfeest heeft ingesteld, en dat de oorsprong en gebruiken heidens zijn (2 Korinthiërs 6:17)? En zo niet, zijn er dan andere manieren om Jezus te herdenken?

We kunnen Jezus herdenken door bijvoorbeeld zijn dood te herdenken bij de jaarlijkse herdenking die hij zelf instelde. Ook is het belangrijk om Jezus te leren kennen door de bijbel te bestuderen, en te proberen zijn voorbeeld na te volgen. De bijbel laat zien dat Jezus na zijn dood een hemelse opstanding kreeg, en inmiddels in de hemel als Koning regeert. Hij staat op het punt om de aarde te redden van elke onrechtvaardigheid, en de leiding te nemen in het herstel van de aarde, en deze in overeenstemming te brengen met het oorspronkelijke voornemen van zijn hemelse Vader. Als u hier meer over wilt lezen, lees dan alstublieft het artikel via de volgende link: Jezus Christus gedenken

Bronartikel: Waarom vieren sommigen geen kerstmis

Zie ook het artikel: Waarom Jehovah’s getuigen geen kerstfeest vieren.