Dat Jezus niet op 25 december is geboren, erkent inmiddels (bijna) elke christelijke religie, geschiedkundige, en persoon die de achtergronden ervan heeft onderzocht (zie ook het artikel: Is kerstmis een heilig feest, gebaseerd op de bijbel?). Maar misschien vraagt u zich af in welk jaar Jezus is geboren. Is dat in het jaar 1 na Christus –het jaar 0 bestaat immers niet- of is dat een ander jaar? Welke bewijzen zijn er zoal?

Er meerdere redenen die, onafhankelijk van elkaar, uitkomen op het jaar 2 voor Christus (ook wel 2 voor de Gewone Tijdrekening, 2 v. G.T. genoemd)[1] als het jaar waarin Jezus is geboren. Laten we deze argumenten, en de feiten waarop deze zijn gebaseerd, eens bekijken (zie ook de link: Inzicht in de Schrift, Jezus Christus bij ‘tijdstip van zijn geboorte, lengte van zijn bediening’). Ook zullen we stilstaan bij de constatering dat sommigen vasthouden aan een tunnelvisie ten aanzien van de bijbel, en ongemakkelijk bewijsmateriaal en argumentaties niet toelaten.

Het begin van de bediening van Johannes de Doper – De berekening van het geboortejaar van Jezus in relatie tot de bediening van Johannes de Doper is eenvoudig. Bovendien is het jaartal nauwkeurig vast te stellen.

Johannes de Doper was 6 maanden ouder dan Jezus (Lukas 1:26). Hij maakte de komst van de Messias bekend, waarmee hij meerdere profetieën vervulde. Hij begon met zijn bediening in „het vijftiende regeringsjaar van Tiberius Caesar” (Lukas 3:1-3). Dat regeringsjaar liep van de 2e helft van het jaar 28 tot augustus/september 29 na Christus. Het is het enige jaar dat met zekerheid kan worden vastgesteld.

„het vijftiende regeringsjaar van Tiberius Caesar”, het jaar dat Johannes de Doper met zijn bediening begon, kan nauwkeurig worden vastgesteld.

Jezus begon met zijn bediening nadat Johannes de Doper hem doopte. Hij was toen “ongeveer 30 jaar” (Lukas 3:21-23). Het is redelijk om aan te nemen dat Johannes de Doper ook 30 jaar was toen hij met zijn bediening begon. Want Johannes de Doper was 6 maanden ouder dan Jezus. Dit zal dan in het jaar 29 na Christus zijn geweest.

Dit komt overeen met de leeftijd van Levieten die dienst in de tempel verrichtten. Zij waren “30 jaar oud en daarboven” (Numeri 4:1-3, 22, 23, 29, 30). Johannes de Doper was een leviet, en de zoon van een priester. Daarom is het aannemelijk dat hij aan het begin van zijn bediening 30 jaar oud was. En Jezus zal zo’n 6 maanden later, toen hij 30 jaar oud was, door Johannes de Doper gedoopt zijn.

Om het geboortejaar van Jezus te berekenen moeten we dus 30 jaren terugrekenen vanaf het 15e regeringsjaar van Tiberius, en er 6 maanden bij optellen. Jezus geboortejaar en Johannes de DoperDat regeringsjaar begon in 2e helft van het jaar 28. Johannes was dus 30 in de periode tussen de 2e helft van 3 voor Christus en augustus/september 2 voor Christus. 6 Maanden later werd Jezus geboren.

Deze jaartallen komen ook overeen met Daniëls profetie van de 70 jaarweken, die gaat over het verschijnen van de Messias, wat plaatsvond bij zijn doop door Johannes de Doper in het jaar 29 na Chr. (Daniël 9:24-27). Het bijbelverslag is geheel coherent. De vraag is nu of het, behalve met de regeringsjaren van Tiberius Caesar ook overeenkomt met andere geschiedkundige jaartallen. En zo niet, waardoor komt dat dan?

Jezus’ geboorte in relatie tot de dood van Herodus –  Jezus werd kort voor het einde van de regering van Herodus geboren (Mattheüs hoofdstuk 2 en Lukas 1:5). Tussen zijn geboorte en Herodus’ dood vonden verschillende gebeurtenissen plaats, zoals de vlucht van Jozef, Maria en Jezus naar Egypte, en de moord van alle kinderen in de omgeving van Bethlehem, die jonger dan 2 jaar waren. Het geboortejaar van Jezus moet dus enige tijd eerder zijn dan het jaar waarin Herodus is gestorven. Wanneer is dat geweest?

De meningen zijn hierover verdeeld. Sommige bronnen menen dat Herodus in het jaar 4 voor Christus is gestorven. Jezus moet dus enige tijd daarvoor zijn geboren menen zij. Wikipedia beweert daarom dat “Veel historici hebben geconcludeerd dat het jaar 6 à 7 voor het begin van onze jaartelling het meest waarschijnlijke jaar van Jezus’ geboorte is. Maar de enige zekerheid is dat Jezus is geboren tijdens het bewind van keizer Augustus.” Wikipedia is niet de meest betrouwbare bron als het gaat over de uitleg van bijbelse thema’s. Vaker ben ik op onjuistheden gestuit, waarbij het heel moeilijk blijkt om bevooroordeelde uitleggingen minder vooringenomen en gekleurd weer te geven. Ook deze opvatting blijkt minder betrouwbaar te zijn, dan Wikipedia zegt na te streven. Laten we eens 2 benaderingen bekijken om het jaar van Herodus’ dood te bepalen.

1. Consulaire benadering door Josephus[2]. Josephus plaatste gebeurtenissen in de ambtsperiode van bepaalde Romeinse consuls, de ‘consulaire’ benadering. Volgens hem werd Herodus koning in 40 voor Christus. De verovering van Jeruzalem is volgens Josephus waarschijnlijk 37 of 36 voor Christus geweest. Volgens hem is Herodus 37 jaar na zijn benoeming als koning door de Romeinen en 34 jaar na de inneming van Jeruzalem is gestorven. (De joodse oudheden, XVII, viii, 1).

Er zijn enkele bijzonderheden die van invloed zijn op de precieze bepaling van het jaartal. Volgens Appianus werd Herodus namelijk niet in het jaar 40, maar in het jaar 39 voor Christus, door de Romeinen tot koning gekroond. Ook van invloed is wat bedoeld wordt met het eerste jaar van Herodus’ koningschap. Is dat het jaar waarin hij koning werd, of het eerste volledige kalenderjaar dat hij koning was? Hoe het ook zij, bovenstaande gegevens duiden erop dat Herodus in het jaar 2 of, waarschijnlijker, 1 voor Christus gestorven is.

2. Bepaling van Herodus’ dood via de berekening van de maansverduistering[3]. Volgens Josephus stierf Herodus korte tijd na een maansverduistering en ook kort voor het Pascha (De joodse oudheden, XVII, vi, 4; XVII, viii, 1–ix, 3). Sommigen zeggen dat dit de maansverduistering van 11 maart 4 v. Chr. is geweest, en concluderen daarom dat Jezus 5 of 6 voor Christus geboren moet zijn. Deze verduistering was slechts 36% zichtbaar, en viel ook niet echt op vanwege het vroege ochtenduur waarop deze zichtbaar was. Er zijn echter goede alternatieve maansverduisteringen.

De maansverduistering in maart van 4 voor Christus was slechts voor 36% en werd door weinigen gezien. De maansverduistering van 1 voor Christus was volledig en werd door velen gezien.

Maansverduisteringen komen vaak voor, en in het jaar 1 voor Christus zelf 2 keer. De eerste was op 8 januari, en die was volledig en heel goed zichtbaar. Daardoor was het ook een goed referentiepunt. Ook was er 1 op 27 december, maar die was ook veel minder goed waarneembaar. Op zich is dat ook redelijk dichtbij het Pascha. Toegegeven dat de verduistering van 11 maart van het jaar 4 voor Christus dichter bij het Pascha lag. Maar dat neemt niet weg dat binnen de context ook heel goed één van deze andere bedoeld kon zijn, en zeker die van 8 januari die heel goed zichtbaar was.

Als we het geboortejaar van Jezus willen vaststellen, dan lijkt het jaar 2 voor Christus dus de beste optie te zijn. Dit jaar komt overeen met het verslag over de bediening van Johannes de Doper, met de gebeurtenissen tussen de geboorte van Jezus en de dood van Herodus, met de bepaling van Herodus’ jezus geboortejaar en de dood van Herodusdood volgens Josephus, en ook met de bepaling van de dood van Herodus volgens de datering van de maansverduistering waarover Josephus had geschreven. Elk ander jaartal is in strijd met één van deze aspecten, en leidt tot onoplosbare tegenstellingen.

De stadhouderschappen en telling door Quirinius[4] – Om het jaar 2 voor Christus te kunnen accepteren als het jaar waarin Jezus werd geboren moet er eerst nog een hindernis worden genomen. Deze hindernis heeft te maken met de inschrijving die werd verordend toen Quirinius stadhouder van Syrië was. Volgens sommige geleerden is dit niet in overeenstemming te brengen met andere aspecten rondom Jezus’ geboorte, zoals de dood van Herodus. Maar is dat zo?

De bijbel maakt melding van twee inschrijvingen nadat Judea onder Romeinse overheersing was gekomen. Over de inschrijving in relatie tot de geboorte van Jezus lezen we: „In die dagen nu ging er een verordening uit van Caesar Augustus, dat de gehele bewoonde aarde zich moest laten inschrijven (deze eerste inschrijving vond plaats toen Quirinius stadhouder van Syrië was); en alle mensen gingen op reis om zich te laten inschrijven, een ieder naar zijn eigen stad” (Lu 2:1-3). Dit is een indrukwekkende manier waarop Jehovah invloed uitoefende op de loop van de gebeurtenissen in overeenstemming met de voorspellingen over de geboorteplaats van de Messias (Micha 5:2).

Maar critici stellen dat de enige volkstelling die werd gehouden toen Quirinius stadhouder van Syrië was, volgens Josephus in het jaar 6 na Christus plaatsvond (De joodse oudheden, XVIII, ii, 1.). Dit komt met geen enkele van bovengenoemde dateringen overeen, en zou tot de conclusie leiden dat de bijbel historisch onnauwkeurig is. Zij zien echter over het hoofd dat er goede argumenten zijn voor de stelling dat Quirinius twee keer stadhouder is geweest, waarvan de het eerste stadhouderschap was rond het jaar 2 of 3 voor Christus.

Over de telling van 6 na Christus schrijft Josephus dat hij naar Juda kwam en een schatting verordende, welke leidde tot een opstand door “Judas de Gaulonieter”. Dit komt overeen met de situatie die beschreven staat in Handelingen 5:37. Maar dit is niet de volkstelling met betrekking de geboorte van Jezus. En dit was ook niet het enige stadhouderschap van Quirinius. Op basis waarvan kunnen we dit concluderen?

Op basis van een combinatie van inscripties was het eerste stadhouderschap van Quirinius 2 of 3 voor Christus. Het 2e stadhouderschap was 6 na Christus.

Volgens een inscriptie die in de 18e eeuw in Rome werd gevonden, de Lapis Tiburtinus, erkennen de meeste geleerden dat Quirinius voor een tweede keer naar Syrië ging om stadhouder te worden. Dat betekent dat hij al eerder stadhouder van Syrië was geweest. Op basis van inscripties uit Antiochië, waar de naam Quirinius voorkomt, concluderen veel geleerden dat dit voor de huidige tijdrekening (vóór Christus) is geweest. Jezus geboortejaar en de volkstellingen door QuiriniusHoewel er over de datering van Quirinius’ eerste stadhouderschap geen volledige duidelijkheid is, zijn er wel sterke aanwijzingen dat zijn eerste stadhouderschap overeenkomt met het bijbelse verslag van Lukas.

Wishful thinking, tunnelvisie of realistische argumentatieWe hebben gezien dat het jaar 2 voor Christus als het geboortejaar van Jezus, overeenkomt met verschillende argumentatielijnen en historische bronnen. Op grond daarvan blijkt het bijbelverslag geheel betrouwbaar te zijn, en nauwkeurig. Maar klopt deze argumentatie wel, of is er sprake van een tunnelvisie of wishful thinking, waardoor informatie die tot een andere datering leidt buiten beschouwing wordt gelaten?

Sommigen beweren dat de bijbel niet feilloos is, en fouten bevat. Zij vinden dat op zich niet erg, omdat ze het nog steeds een waardevol boek vinden. Volgens hen is bijvoorbeeld de dood van Herodus niet in overeenstemming te brengen met het stadhouderschap van Quirinius en het geboortejaar van Jezus. Schrijvers van verschillende bijbelboeken hebben volgens hen vele jaren nadat de gebeurtenissen zich hebben voorgedaan een verhaal over Jezus gereconstrueerd, en hebben daarbij details die niet met elkaar overeenkomen over het hoofd gezien. Argumentaties die proberen deze verhalen voor te laten komen als waargebeurde geschiedenis vinden ze gekunsteld, en niet reëel.

Het bijzondere is echter dat hier sprake is van het tegenovergestelde. Want wie neemt de verschillende maansverduisteringen in het jaar 1 voor Christus niet in beschouwing? Wie houdt geen rekening met de samenloop van Jezus’ bediening met die van Johannes de Doper? Waarom wordt er geen rekening gehouden met de aanwijzingen van een eerste stadhouderschap van Quirinius over Syrië in het jaar 2 of 3 voor Christus? Het is de vooropgezette mening dat de bijbel niet nauwkeurig is, die leidend is voor welke informatie wel, en welke informatie niet wordt toegelaten in de argumentatie. Zo’n tunnelvisie heeft er ook toe heeft geleid dat de verpleegkundige Lucia de B. ten onrechte werd veroordeeld tot een levenslange gevangenisstraf. In dit geval worden er onterechte conclusies getrokken ten aanzien van de bijbel.

Bovendien leidt de alternatieve stelling, dat de bijbel onnauwkeurig is, omdat de beschreven gebeurtenissen niet overeenkomen met de dood van Herodus tot tegenstrijdigheden met de feiten. Want als men beweert dat Herodus in het jaar 4 voor Christus gestorven is, dan is de vermelding van de volkstelling door Quirinius in het jaar 6 na Christus door Lukas geheel misplaatst. Maar waarom zou iemand dat dan verzonnen hebben, als hij over andere feiten zo nauwkeurig is en blijkbaar anderen ervan wil overtuigen dat het verhaal over Jezus waar gebeurd is? Het zou dan toch veel beter zijn om alleen feitelijke tijdsaanduidingen te geven die zeker zijn, en vaag te zijn over onzekere feiten, en geen verifieerbare feiten te verzinnen? Neen, de verifieerbare tijdsaanduidingen in het bijbelverslag zijn nauwkeurig, en geen verzinsels.

De bewering dat de bijbel historisch niet nauwkeurig is -ongeacht of de criticus de bijbel al dan niet waardevol vindt- is in het licht van het huidige bewijsmateriaal niet verdedigbaar.

Laten we daarom al het beschikbare bewijsmateriaal bestuderen en kijken of er een uitleg bestaat die recht doet aan alle feiten. Gehoor geven aan de aanmoediging “Blijf zoeken en je zult vinden” (Mattheüs 7:7) leidt tot het vinden van geestelijke schatten en een sterk geloof. Het toepassen van deze nauwkeurige, in plaats van geselecteerde en/of oppervlakkige kennis, leidt tot het kennen van God en Zijn goedkeuring. Ga er daarom mee voort om nauwkeurige kennis te verkrijgen. Via deze link kunt u een gratis bijbelcursus aanvragen op een tijdstip en plaats dat u het beste uitkomt.Jezus geboortejaar in de stroom des tijds


[1] In de Ontwaakt van maart 2009 staat de volgende toelichting: “Hoewel de aanduidingen v.Chr. (voor Christus) en n. Chr. (na Christus) worden gebruikt in landen die overwegend christelijk zijn, hebben wij ervoor gekozen de aanduidingen v. G.T. (voor de gewone tijdrekening) en G.T. (van de gewone tijdrekening) te gebruiken. De eerste reden daarvoor is dat er heel wat bewijzen zijn dat Jezus in het jaar 2 voor onze jaartelling geboren werd. Ten tweede wordt de literatuur die door Jehovah’s Getuigen wordt gedrukt op grote schaal verspreid in talen die door veel niet-christenen gelezen worden. Ten derde betekent de titel Christus „Gezalfde”. Jezus werd de Messias of Christus toen hij bij zijn doop in het jaar 29 met Gods geest werd gezalfd (Mattheüs 3:13-17). Jezus werd dus niet als Christus geboren; hij werd Christus in het jaar dat hij gedoopt werd. U kunt er zeker van zijn dat Jehovah’s Getuigen geloven dat Jezus en zijn offer van essentieel belang zijn voor de vervulling van Gods voornemens en voor onze persoonlijke redding.”

[2]Zie voor meer informatie de link: Inzicht in de Schrift, ‘Herodus’, ‘datum van zijn dood’

[3] Zie voor meer informatie de link: Inzicht in de Schrift, ‘Chronologie’,  ‘maansverduisteringen’

[4] Zie voor meer informatie: Inzicht in de Schrift, ‘Quirinius’